BONG GÂN CỔ CHÂN

Bong gân cổ chân là tai nạn thường gặp trong sinh hoạt hàng ngày và chấn thương thể thao

Môn thể thao hay bị bong gân cổ chân là bóng rổ, bóng chuyền, bóng đá

Việc điều trị, tùy thuộc vào mức độ tổn thương biểu hiện trên lâm sàng:

Độ tổn thương dây chằng (chia mức nhẹ, vừa, nặng)

Biến chứng kèm theo

Sự tập luyện để phục hồi phản xạ tự thân

Di chứng của bong gân cổ chân thường kéo dài và khó trị

Có thể phòng ngừa bong gân cổ chân bằng tập tăng cường phản xạ tự thân

                      Sơ lược giải phẫu các dây chằng cổ chân

Vùng cổ chân là một phức hợp phức tạp của nhiều dây chằng, có vai trò hỗ trợ vững cổ chân và vận động của chúng ta

Dây chằng bên ngoài: Gồm dây chằng sên mác, dây chằng gót mác, dây chằng sên mác sau

Dây chằng bên trong, còn gọi tên khác là dây chằng Delta, gồm: Dây chằng chày thuyền, dây chằng chày gót, dây chằng chày sên sau, dây chằng chày sên trước

Bao khớp cổ chân

Dây chằng chày mác dưới trước và sau

                      Phân loại bong gân

Độ I: Nhẹ, dây chằng bị kéo giãn, số lượng sợi của dây chằng bị rách khoảng 25%

Dấu hiệu sưng đau nhẹ, không giới hạn vận động cơ- khớp, ấn vào thì bệnh nhân thấy đau tăng lên rất nhiều

Độ II: Mức trung bình, dây chằng  bị rách từ 25-75% số sợi trong dây chằng (nhìn phim MRI để biết mức độ rách này)

Có thể nghe tiếng pực ngay khi chấn thương, báo hiệu có rách dây chằng, sau đó thì bệnh nhân thấy đau dữ dội, sưng bầm nhiều. Khám khớp cổ chân có thể thấy dấu hiệu mất vững

Độ III: Mức nặng, đứt hoàn toàn dây chằng

Dấu hiệu đau đớn rõ, khám thấy mất vững cổ chân

                     Điều trị

                     Điều trị ban đầu

Nghỉ ngơi: Ngừng vận động ngay lập tức, có thể dùng nẹp vải, nẹp bột cẳng bàn chân, nẹp hơi cổ chân để giữ ổn định cổ chân 24-72 giờ đầu

Chườm lạnh: Việc này giúp co mạch, giảm chảy máu bên trong, giảm sưng, giảm viêm cấp tính

Cách làm: Bỏ đá viên vào túi ni lông rồi rà lên vùng cổ chân trong 15 phút, lặp lại 3 lần. không làm quá lâu vì sẽ gây bỏng lạnh

Băng ép: Biện pháp này giúp giảm chảy máu, giảm sưng, có thể thực hiện sau mỗi lần chườm lạnh. Quấn băng thun nhẹ nhàng, không quá chặt vì sẽ gây ứ máu, chèn thần kinh gây tê chân nhiều

Kê cao chân: Giúp máu trở về tim nhanh, dễ hơn, giảm sưng, viêm. Khi nằm, kê cao 10cm là được, tương ứng với đặt chân lên gối.

                     Những điều nên tránh:

Tránh xoa bóp, tránh kéo nắn: Vì gây rách thêm dây chằng

Tránh bôi dầu nóng: làm giãn mạch, tăng chảy máu, đau tăng lên nhiều

Bong gân cổ chân bên ngoài

Loại bong gân này chiếm tới 85% của các loại bong gân cổ chân.

Nếu không điều trị đúng thì cổ chân đau kéo dài, khó trị

Có 3 dạng:

          Độ 1: Tổn thương nhẹ dây chằng sên mác trước

          Độ 2: Dây chằng sên mác trước kèm dây chằng gót mác

          Độ 3: Dây chằng sên mác trước và dây chằng gót mác, có thể kèm bao khớp và dây chằng sên mác sau

                       Bác sĩ khám:

Hỏi kỹ về tai nạn, tìm hiểu cơ chế chấn thương

Khám tìm dấu lỏng khớp cổ chân

Sau đó người bệnh được chụp Xquang động, nhằm mục đích tìm dấu hiệu gián tiếp qua giãn rộng các khe khớp

Việc chụp MRI có tính chất quyết định, cần thiết và giúp đánh giá mức độ tổn thương của dây chằng (chi phí chụp khoảng 2 triệu)

                       Điều trị

Điều trị không mổ

Băng thun, nẹp vải, nẹp bột cẳng bàn chân

Tập vật lý trị liệu

Tập phản xạ tự thân

                       Phẫu thuật

Người bệnh được mổ, khâu lại dây chằng, có thể tái tạo dây chằng mới trong những trường hợp không khâu lại được

Khâu dây chằng bên ngoài, phẫu thuật Brostrom như hình dưới đây:

Tái tạo dây chằng, có các phương pháp như Watson-Jones, Evans hay Chrisman-Snook, như hình sau:

Sau mổ, bệnh nhân sẽ được bác sĩ hướng dẫn tập bài tập vật lý trị liệu phù hợp để nhanh chóng quay trở lại hoạt động thường ngày

                       LƯU Ý

Bệnh nhân khi gặp bác sĩ sẽ được thăm khám và sử dụng thuốc phù hợp nhằm tăng sức khỏe tổng quát, chỉnh huyết áp, kể cả đường huyết cho ổn định, và quan trọng nhất là điều chỉnh để không cảm thấy đau, cùng với bớt sưng nề

Sau mổ cũng sẽ được dùng thuốc để không cảm thấy đau, thuốc hỗ trợ lành xương, chống nhiễm trùng, chống sưng nề và đáp ứng các bài tập phù hợp để mau chóng đi lại được

Ths. BS CK II Nguyễn Ngọc Thạch- Bệnh viện Chấn thương chỉnh hình TPHCM

Bs Nguyễn Ngọc Tú

Nguyễn Ngọc Ngạn

Phòng khám ngoài giờ: Nhà Q3 Cư xá Phú Lâm A, P.12, Q6 : 17h-19h hàng ngày

               TỐI ƯU HỆ XƯƠNG KHỚP NGƯỜI VIỆT