GÃY MÂM CHÀY

Đây là dạng gãy xương nặng ở vùng quanh gối

Giải phẫu gãy mâm chày

Nguyên nhân

Chủ yếu là do tai nạn giao thông

Bác sĩ khám bệnh gãy mâm chày

Bác sĩ sẽ hỏi về nguyên nhân tai nạn

Sau đó bác sĩ sẽ khám về mạch máu ở chân: bắt mạch cổ chân. Nếu chân sờ lạnh, bắt mạch không có, thì là tổn thương mạch máu lẫn gãy xương, cần mổ cấp cứu

Bác sĩ khám thần kinh của chân: Nói bệnh nhân vận động các ngón chân, nếu không vận động được như bác sĩ hướng dẫn thì có thể đã chấn thương cả thần kinh

Bác sĩ sẽ cho chụp phìm Xquang ngay, để đánh giá về mức độ gãy của mâm chày. Đồng thời xem kĩ có gãy xương khác quanh gối hay không

Nếu cần thiết, bác sĩ sẽ cho siêu âm mạch máu ở chân

Phân loại gãy mâm chày

Tùy vào hình dạng trên phim Xquang mà bác sĩ sẽ phân độ gãy mâm chày thành 6 loại khác nhau

Việc phân loại sẽ giúp bác sĩ đánh giá mức độ và có chiến lược phẫu thuật thích ứng cho từng loại gãy.

Điều trị bảo tồn= không mổ

Dùng phương án này đối với gãy mà khối xương không lệch

Thường bó bột, và sau đó chuyển sang nẹp bột loại có kiểm soát góc vận động gối, tùy theo tình trạng bệnh nhân và quá trình theo dõi lúc tái khám mà bác sĩ quyết định cụ thể.

Sau 3 tháng có thể đi chống chân nhẹ, và bác sĩ sẽ hướng dẫn cho chống chân toàn bộ 1 cách dần dần, phù hợp với mức độ lành xương

Điều trị phẫu thuật

Khi trên phim Xquang thấy có mức di lệch mặt khớp từ 2mm tới 10mm

Gãy xương hở

Có biến chứng chèn ép khoang, biến chứng mạch máu, thần kinh

Kỹ thuật mổ

Bác sĩ mổ sẽ nắn mặt khớp lại cho phù hợp với mức giải phẫu và dùng nẹp vít , đinh vít thậm chí khung cố định ngoài để cố định xương gãy. Sau 12 tháng xương lành hoàn toàn, thì mổ lấy nẹp vít ra.

Khi bác sĩ nắn mặt khớp, có thể sẽ gặp hiện tượng thiếu xương, nên sẽ cần ghép xương ở những trường hợp bệnh nhân có thiếu xương vùng ổ gãy. Xương có thể được lấy từ mào chậu của bệnh nhân, hoặc mua xương nhân tạo để sử dụng.

Các biến chứng có thể gặp phải

Cứng khớp gối: đây là biến chứng hay gặp với chấn thương gãy mâm chày, do chấn thương lúc đầu nặng quá, dù đã cố gắng phẫu thuật để tái tạo cho tốt, về càng gần như giải phẫu lúc đầu càng tốt.

Nhiễm trùng: Gặp không thường xuyên, do việc cắt lọc mô dập chưa đầy đủ, hoặc do sau mổ vệ sinh vết thương không tốt

Chèn ép khoang: Ít gặp biến chứng này sau mổ. Nếu sau mổ thấy vùng gối đau nhiều, sưng, cử động là đau dữ dội thì phải báo bác sĩ ngay vì đây là dấu hiệu của 1 bệnh lý cần mổ cấp cứu- chèn ép khoang.

Không lành xương: Thường gặp trong loại gãy nát mâm chày, gãy cả mặt khớp lẫn đầu trên thân xương chày

LƯU Ý

Bệnh nhân khi gặp bác sĩ sẽ được thăm khám và sử dụng thuốc phù hợp nhằm tăng sức khỏe tổng quát, chỉnh huyết áp, kể cả đường huyết cho ổn định, và quan trọng nhất là điều chỉnh để không cảm thấy đau, cùng với bớt sưng nề

Sau mổ cũng sẽ được dùng thuốc để không cảm thấy đau, thuốc hỗ trợ lành xương, chống nhiễm trùng, chống sưng nề và đáp ứng các bài tập phù hợp để mau chóng đi lại được

Các biến chứng không phải việc thường gặp, nên bệnh nhân cần biết để chẳng may gặp phải thì biết trước là có cách khắc phục. Còn hầu như tiến trình điều trị sẽ thuận lợi, và bệnh nhân mau chóng trở lại công việc thường ngày sớm.

Ths. BS CK II Nguyễn Ngọc Thạch- Bệnh viện Chấn thương chỉnh hình TPHCM

Bs Nguyễn Ngọc Tú

Nguyễn Ngọc Ngạn

Dr Bone- Tối ưu hệ xương khớp người Việt