GÃY ĐẦU TRÊN XƯƠNG CÁNH TAY

Thường là gãy mà không lệch ổ gãy (85%)

Nữ bị gãy nhiều gấp đôi nam, có thể do loãng xương

Hình ảnh giải phẫu gãy đầu trên xương cánh tay

Nguyên nhân gãy

Hầu hết là do nguyên nhân té ngã và tai nạn giao thông

Bác sĩ khám

Bác sĩ sẽ hỏi kỹ về nguyên nhân tai nạn

Thường bệnh nhân tới bệnh viện là tay bên lành ôm chặt cánh tay bên gãy sát thân mình nhằm để giảm đau.

Cơn đau đến ở vai, sưng vai, bầm máu ở vai, giảm khả năng vận động vai

Bác sĩ sẽ cho bệnh nhân cử động các ngón tay, cổ tay để đánh giá có tổn thương thần kinh đi kèm gãy xương không, vì với bệnh này hay bị tổn thương tùng thần kinh gây liệt tay, là biến chứng rất nặng

Sau khi khám, bác sĩ sẽ cho bệnh nhân chụp Xquang: Tư thế thẳng, nghiêng và tư thế nách dang chữ Y. Nếu chụp dạng Y mà không được do đau thì sẽ thay thế bằng kiểu chụp Velpeau

Nếu có tổn thương mặt khớp xương cánh tay, thì có thể chụp luôn CT scan để đánh giá cụ thể

Hiếm khi chụp MRI cho gãy xương cánh tay

Phân độ

Tùy vào đặc điểm gãy của xương trên phim Xquang mà bác sĩ sẽ có phân độ phù hợp. Việc phân độ sẽ quyết định phương án điều trị thích ứng cho từng loại cụ thể

Điều trị

Gãy có di lệch ít

Cho đeo đai Desault hoặc đai vai chi trên

Cho vận động sớm khớp vai từ ngày thứ 7 trở đi

Sau 6 tuần phải tập vận động hoàn toàn khớp vai

Tập vận động có kháng lực lúc 6 tới 12 tuần

Thường lành xương và hoạt động vai tốt sau 1 năm

Quá trình tập, cách tập cần được hướng dẫn, và theo dõi sát bởi bác sĩ để tập chuẩn và không làm ổ gãy bị ảnh hưởng theo hướng xấu đi

Gãy 2 mảnh rời: Gãy mấu chuyển nhỏ, gãy mấu chuyển lớn, gãy cổ giải phẫu, gãy cổ phẫu thuật

Gãy mấu chuyển nhỏ: Thường không cần mổ, chỉ cần đeo đai Desault và tập luyện giống như loại gãy di lệch ít ở trên

Gãy mấu chuyển lớn: Cần mổ, khi mổ sẽ nắn xương cho tốt lại và kết hợp xương bằng vít, nẹp vít. Sau 12 tháng lành hoàn toàn thì mổ lấy dụng cụ ra

Gãy cổ giải phẫu:Hiếm gặp

Cần phải mổ mở để nắn xương và cố định xương bằng nẹp vít

Nếu ở người lớn tuổi, xương loãng, thì thay khớp vai nhân tạo luôn

Gãy cổ phẫu thuật xương cánh tay:

Cần mổ nắn xương và kết hợp xương bằng nẹp vít

Ở người lớn tuổi có thể thay khớp vai luôn

Gãy 3 mảnh rời

Thường mổ kết hợp xương bằng nẹp vít khóa

Sau 12 tháng xương lành thì mổ lấy dụng cụ ra

Gãy 4 mảnh rời

Với người trẻ, xương tốt thì mổ kết hợp xương nẹp khóa

Với người lớn tuổi, xương loãng, thì thay khớp vai nhân tạo

Hình ảnh kết hợp xương bằng nẹp vít khóa

Hình ảnh thay khớp vai nhân tạo

Một số biến chứng có thể gặp

Không lành xương: Gặp ở những tường hợp xương bị tai nạn gây gãy nát quá. Nếu bị biến chứng này, cần mổ lại, ghép xương và làm nẹp vít mới

LƯU Ý

Bệnh nhân khi gặp bác sĩ sẽ được thăm khám và sử dụng thuốc phù hợp nhằm tăng sức khỏe tổng quát, chỉnh huyết áp, kể cả đường huyết cho ổn định, và quan trọng nhất là điều chỉnh để không cảm thấy đau, cùng với bớt sưng nề

Sau mổ cũng sẽ được dùng thuốc để không cảm thấy đau, thuốc hỗ trợ lành xương, chống nhiễm trùng, chống sưng nề và đáp ứng các bài tập phù hợp để mau chóng đi lại được

Các biến chứng không phải việc thường gặp, nên bệnh nhân cần biết để chẳng may gặp phải thì biết trước là có cách khắc phục. Còn hầu như tiến trình điều trị sẽ thuận lợi, và bệnh nhân mau chóng trở lại công việc thường ngày sớm.

Ths. BS CK II Nguyễn Ngọc Thạch- Bệnh viện Chấn thương chỉnh hình TPHCM

Bs Nguyễn Ngọc Tú

Nguyễn Ngọc Ngạn

                                                                          Dr Bone- Tối ưu hệ xương khớp người Việt