GÃY DƯỚI MẤU CHUYỂN XƯƠNG ĐÙI

Chiếm khoảng 30% các gãy xương ở vùng háng

Có thể gặp ở mọi lứa tuổi, người trẻ cũng thường bị gãy loại này

Nhóm tuổi hay gặp loại gãy này là 20 tới 40 tuổi

Sơ lược giải phẫu

Gãy dưới mấu chuyển thường ổ gãy bị lệch nhiều do các cơ vùng đùi, háng rất lớn và co kéo các phần xương gãy

Bài viết về gãy cổ xương đùi đã được Dr Bone viết riêng

Bài viết về gãy liên mấu chuyển xương đùi cũng đã được Dr Bone viết, mọi người xem chi tiết ở từng bài cho dễ hình dung nhé.

Bài này Dr Bone đề cập tới gãy dưới mấu chuyển xương đùi.

NGUYÊN NHÂN

Người lớn tuổi: Do té ngã, thường là trượt chân trong nhà tắm.

Người trẻ: Do tai nạn xe máy, do té cao như ngã trên mái nhà, ngã cầu thang

BÁC SĨ KHÁM

Bác sĩ sẽ hỏi về việc có té ngã hay không

Triệu chứng thường gặp là bệnh nhân đau đớn ở háng, đùi

Không đi lại được, vùng đùi sưng to, có thể thấy biến dạng khi so sánh với bên chân còn lại

Cử động háng là thấy đau nhiều, sờ vào đùi cũng thấy rất đau

Phải nhìn xem có chỗ nào chảy máu, xương chọc ra khỏi da hay không, vì điều này liên quan tới việc nhiễm trùng nên phải được để ý kỹ lưỡng

Gãy xương đùi thường gây mất máu, nên bệnh nhân cần cho bác sĩ biết có bị chóng mặt, nhức đầu, ói mửa hay không. Bác sĩ cũng sẽ đánh giá mức độ tỉnh táo của bệnh nhân bằng cách hỏi trực tiếp khi khám bệnh và qua cách trả lời sẽ có sự xác thực tình trạng chung.

Bác sĩ sẽ khám coi cảm giác của phần dưới bàn chân ra sao, cử động các ngón chân ra sao và bắt mạch ở cổ chân bệnh nhân để xem tình trạng mạch máu như thế nào

CHỤP XQUANG

Sau khi khám và đánh giá sơ bộ, bác sĩ sẽ cho chụp X quang vùng đùi, kể cả đầu gối

Tùy hình ảnh gãy trên Xquang mà bác sĩ sẽ phân loại kiểu gãy ở mức độ nào theo phân loại Russel Taylor. Việc phân loại này sẽ giúp bác sĩ lựa chọn dụng cụ kết hợp xương thích ứng với từng kiểu gãy cụ thể mà bệnh nhân đang có.

ĐIỀU TRỊ

Không mổ: Chỉ áp dụng với bệnh nhân lớn tuổi, sức khỏe tổng quát không chịu nổi cuộc mổ kết hợp xương

Điều trị không mổ sẽ bằng cách kéo xương bằng bột, nẹp bột. Có thể diễn tiến sang không lành xương, lành với di lệch ở ổ gãy. Nhưng đây là điều cần phải chấp nhận, vì sức khỏe tổng quát bệnh nhân không đáp ứng được cuộc mổ do thể trạng người lớn tuổi.

Phẫu thuật

Ở người trẻ, người lớn tuổi mà có sức khỏe tổng quát tốt, thì với gãy dưới mấu chuyển đều được chỉ định mổ nắn chỉnh và kết hợp xương.

Dụng cụ để kết hợp xương có nhiều loại, tùy thuộc vào hình ảnh trên Xquang mà bác sĩ lựa chọn loại nào cho thích hợp. Việc lựa chọn, sẽ được bác sĩ báo cho bệnh nhân biết rõ mọi chi tiết trước khi có quyết định rõ ràng.

BIẾN CHỨNG

Gãy dụng cụ kết hợp xương: Hiếm gặp, nếu chẳng may trong quá trình vận động sau mổ mà bệnh nhân bị biến chứng này, thì việc cần làm là mổ lại, lấy dụng cụ cũ ra và kết hợp xương lại kèm với ghép xương.

Không lành xương: Sau 6 tháng mà nhìn trên phim Xquang chưa thấy hình ảnh lành xương thì kết luận là không lành xương. Biến chứng này thường do gãy nát, các mảnh gãy vụn nên khi kết hợp xương các mảnh không áp hết vào nhau được. Nếu chẳng may bệnh nhân bị biến chứng này thì sẽ được mổ lại, tháo dụng cụ, kết hợp xương lại bằng dụng cụ mới và có kèm ghép xương.

Lành xương nhưng lệch trục chân: Bệnh nhân mà gặp phải biến chứng này sẽ thấy chân ngắn hơn bên kia, hoặc chân xoay lệch hơn so với bên còn lại. Nếu chẳng may bị biến chứng này, bệnh nhân sẽ được mổ lại, với kỹ thuật chỉnh trục xương cho đúng với giải phẫu và kết hợp xương lại kèm ghép xương

LƯU Ý

Bệnh nhân khi gặp bác sĩ sẽ được thăm khám và sử dụng thuốc phù hợp nhằm tăng sức khỏe tổng quát, chỉnh huyết áp, kể cả đường huyết cho ổn định, và quan trọng nhất là điều chỉnh để không cảm thấy đau, cùng với bớt sưng nề

Sau mổ cũng sẽ được dùng thuốc để không cảm thấy đau, thuốc hỗ trợ lành xương, chống nhiễm trùng, chống sưng nề và đáp ứng các bài tập phù hợp để mau chóng đi lại được

Các biến chứng không phải việc thường gặp, nên bệnh nhân cần biết để chẳng may gặp phải thì biết trước là có cách khắc phục. Còn hầu như tiến trình điều trị sẽ thuận lợi, và bệnh nhân mau chóng trở lại công việc thường ngày sớm.

Ths. BS CK II Nguyễn Ngọc Thạch- Bệnh viện Chấn thương chỉnh hình TPHCM

Bs Nguyễn Ngọc Tú

Nguyễn Ngọc Ngạn

       Dr Bone- Tối ưu hệ xương khớp người Việt