GÃY HAI MẮT CÁ CHÂN

Thường được gọi bằng tên gãy mắt cá

Khi gãy mắt cá thì ngoài việc xương bị gãy, các dây chằng bám vào xương cổ chân còn bị rách, do đó cổ chân sẽ bị yếu, đau đớn nhiều

Thường gặp ở lứa tuổi 30 tuổi.

Nguyên nhân hay gặp là té ngã và tai nạn giao thông

Hình ảnh giải phẫu mắt cá trong, mắt cá ngoài cổ chân

Bác sĩ khám

Bác sĩ sẽ hỏi về nguyên nhân tai nạn, nếu té ngã, thì sẽ hỏi kỹ về cách té, có vặn xoắn cổ chân hay không

Các triệu chứng nhìn thấy ở cổ chân: Sưng đau, bầm tím, nhạy đau, không chống chân đi được vì rất đau, có thể biến dạng cổ chân so với bên lành

Sau đó bác sĩ cho chụp Xquang để nhìn hình dạng xương gãy, có gãy nát nhiều mảnh hay không, và từ phim Xquang thì bác sĩ sẽ có phân độ nặng nhẹ cho phù hợp, và từ phân độ sẽ đề ra cách điều trị tương ứng.

Gãy mắt cá chân có thể ở các dạng như sau:

Gãy mắt cá ngoài

Gãy mắt cá trong

Gãy mắt cá sau

Gãy hai mắt cá

Chúng ta sẽ đi lần lượt từng loại gãy mắt cá như vừa liệt kê:

Gãy mắt cá ngoài

Tùy theo vị trí cao thấp của đường gãy mà bác sĩ sẽ phân loại phù hợp

Điều trị không mổ

Nếu chỉ là gãy không di lệch, nứt xương mắt cá ngoài, bác sĩ đánh giá ổ gãy vững, thì sẽ điều trị không mổ, bằng cách bó bột. Sau 6 tuần thì bỏ bột và thay thế bằng nẹp phù hợp.

Điều trị phẫu thuật

Nếu gãy có lệch ổ gãy, bác sĩ đánh giá mức gãy làm mất vững cổ chân, thì cần phải mổ.

Mổ sẽ nắn xương lại, kết hợp xương bằng nẹp vít, khâu các dây chằng bị đứt

Sau mổ có đặt nẹp bột

Sau 12 tháng lành xương hoàn toàn, lúc này mổ lại để lấy nẹp vít ra

Gãy mắt cá trong

Mắt cá trong nhìn trên phim Xquang thì thấy là mảnh nhỏ nhưng thực tế nó là chỗ bám của các dây chẳng cổ chân, nên nó gãy, sẽ làm nhổ các dây chằng ra, làm mất vững cổ chân, gây đau đớn khi đi lại

Điều trị không mổ

Áp dụng nếu ổ gãy mắt cá trong không lệch, hình dung như vết nứt thôi

Điều trị không mổ bằng cách dùng bó bột, sau 6 tuần thì tháo bột và đổi sang nẹp phù hợp

Điều trị phẫu thuật

Áp dụng khi ổ gãy tách ra, như hình ở trên

Khi mổ sẽ nắn xương lại, rồi kết hợp xương, dụng cụ có thể chỉ gồm vít xốp, hoặc kèm thêm nẹp vít, hoặc dùng đinh và chỉ thép, tùy vào hình dạng cụ thể của ổ gãy

Sau 12 tháng sẽ lành xương hoàn toàn và được mổ lại để lấy dụng cụ ra

Gãy mắt cá sau

Bác sĩ sẽ dựa vào hình ảnh Xquang để quyết định có mổ hay không

Nếu mảnh xương lớn hơn 25% chu vi thân xương thì sẽ phải mổ để kết hợp xương lại

Điều trị không mổ

Khi mảnh xương không toác ổ gãy ra và mảnh gãy nhỏ hơn 25% chu vi thân xương

Bệnh nhân được bó bột trong 6 tuần, sau đó tháo bột, thay bằng nẹp phù hợp

Điều trị phẫu thuật

Nếu ổ gãy không vững thì cần phải mổ

Mổ nắn chỉnh xương và kết hợp xương lại, thường dùng vít xốp

Sau 12 tháng thì xương lành hoàn toàn, bác sĩ sẽ mổ lại để lấy dụng cụ ra

Gãy cả 2 mắt cá

Là gãy cả mắt cá trong lẫn mắt cá ngoài

Điều trị không phẫu thuật

Hầu như gãy 2 mắt cá đều phải phẫu thuật thì mới ổn định được

Điều trị phẫu thuật

Bác sĩ sẽ mổ nắn xương và kết hợp xương cả mắt cá trong và mắt cá ngoài, khâu các dây chằng đứt lại để giữ vững cổ chân khi đi lại

Sau khoảng 12 tháng thì xương lành hoàn toàn và bác sĩ mổ tháo dụng cụ ra

Một số biến chứng có thể gặp

Không lành xương: Gặp ở những tường hợp xương chày bị tai nạn gây gãy nát quá. Nếu bị biến chứng này, cần mổ lại, ghép xương và làm nẹp vít mới

Mất mô mềm: Thường do chấn thương nặng quá, làm dập mô mềm và nhiều ngày sau thì chỗ dập hoại tử làm mất da lộ xương. Nếu bị biến chứng này thì các bác sĩ sẽ lên kế hoạch làm vạt da che xương lại

LƯU Ý

Bệnh nhân khi gặp bác sĩ sẽ được thăm khám và sử dụng thuốc phù hợp nhằm tăng sức khỏe tổng quát, chỉnh huyết áp, kể cả đường huyết cho ổn định, và quan trọng nhất là điều chỉnh để không cảm thấy đau, cùng với bớt sưng nề

Sau mổ cũng sẽ được dùng thuốc để không cảm thấy đau, thuốc hỗ trợ lành xương, chống nhiễm trùng, chống sưng nề và đáp ứng các bài tập phù hợp để mau chóng đi lại được

Các biến chứng không phải việc thường gặp, nên bệnh nhân cần biết để chẳng may gặp phải thì biết trước là có cách khắc phục. Còn hầu như tiến trình điều trị sẽ thuận lợi, và bệnh nhân mau chóng trở lại công việc thường ngày sớm.

Ths. BS CK II Nguyễn Ngọc Thạch- Bệnh viện Chấn thương chỉnh hình TPHCM

Bs Nguyễn Ngọc Tú

Nguyễn Ngọc Ngạn

                                                                            Dr Bone- Tối ưu hệ xương khớp người Việt