GÃY THÂN XƯƠNG ĐÙI

Thường gặp ở nam giới, độ tuổi khoảng 20 tuổi.

Nguyên nhân chủ yếu do tai nạn giao thông

GIẢI PHẪU

Xương đùi là xương ống lớn nhất trong cơ thể con người

Bao chung quanh xương đùi là các cơ rất lớn như cơ tứ đầu đùi, cơ thắt lưng chậu, các cơ mông cũng bám vào xương đùi, cơ nhị thân.

Vì có nhiều cơ lớn bám, nên khi bị gãy thì xương đùi sẽ bị di lệch nhiều do các cơ này co kéo làm ổ gãy lệch nhau.

BÁC SĨ KHÁM

Bác sĩ sẽ hỏi bệnh nhân về nguyên nhân tai nạn trước đó

Triệu chứng bệnh nhân sẽ có đau nhiều ở vùng đùi, đùi sưng to, nhìn rõ di lệch biến dạng đùi so với đùi bên lành

Bác sĩ sẽ khám sự vận động của bàn chân bệnh nhân cũng như bắt mạch vùng cổ chân, việc này nhằm đánh giá chức năng của thần kinh và mạch máu của chân có bị tổn thương hay không

CHỤP XQUANG

Sau khi khám xong, bác sĩ sẽ cho bệnh nhân chụp phim Xquang vùng đùi. Phim Xquang sẽ cho thấy ổ gãy xương, các dạng gãy xương- gãy có mảnh rời, nhiều mảnh, nát vụn hay không, hay chỉ là nứt xương. Nhìn được cả mật độ xương để đánh giá có loãng xương không

Thường xem cả vùng cổ xương đùi, liên mấu chuyển xem có bị gãy cùng lúc hay là không để tránh sót tổn thương

PHÂN LOẠI

Dựa vào hình ảnh Xquang, bác sĩ sẽ có phân loại mức độ gãy của xương đùi để có cách điều trị phù hợp với từng kiểu gãy cụ thể, phân loại sẽ theo Winquist- Hansen

ĐIỀU TRỊ

Điều trị không mổ

Hiếm khi điều trị không mổ, chỉ dùng cho các trường hợp mà thể trạng bệnh nhân yếu quá không thể chịu nổi cuộc phẫu thuật mà thôi.

Lúc này, phương án sẽ là xuyên đinh kéo tạ để giữ trục xương thẳng và tránh co kéo làm tổn thương thêm mô mềm, gân cơ thần kinh mạch máu

Điều trị phẫu thuật

Hầu như gãy thân xương đùi đều được chỉ định mổ

Tốt nhất gãy thân xương đùi nên được mổ trong 24 tiếng đầu ngay sau tai nạn. Vì gãy xương đùi thường kèm mất máu, ổ gãy co kéo gây đứt rách thêm cơ, tổn thương làm nặng thêm. Mổ càng sớm càng hiệu quả

Dụng cụ kết hợp xương cho gãy thân xương đùi rất đa dạng, có thể kết hợp xương bên ngoài bằng khung bất động ngoài như hình sau đây

Có thể dùng đinh nội tủy xương đùi như hình sau đây

Có thể dùng nẹp vít xương đùi như hình dưới đây

Việc lựa chọn phương pháp mổ nào, và chọn dụng cụ loại nào để kết hợp xương, tùy thuộc vào dạng gãy của bệnh nhân cụ thể, nên khi khám bác sĩ sẽ trao đổi thật cụ thể tình trạng của bệnh nhân và đưa ra các giải pháp lựa chọn thật sự phù hợp, trước khi tiến hành phẫu thuật.

BIẾN CHỨNG

Tổn thương thần kinh: Hiếm gặp, nếu có thì sẽ được mổ nối ghép thần kinh vi phẫu thuật cùng lúc với việc kết hợp xương

 Tổn thương mạch máu: Hiếm gặp, nếu có thì sẽ tiến hành khâu nối mạch máu vi phẫu thuật cùng lúc làm kết hợp xương

  Chèn ép khoang: Nếu gãy bị chảy máu nhiều thì có thể gây biến chứng này, gây đau đớn, mất cảm giác. Đây là biến chứng nguy hiểm, bác sĩ khi khám sẽ khảo sát kỹ điều này để có hướng xử lý thích hợp bằng cách mổ giải ép khoang.

  Gãy lại: Hiếm gặp, nếu gặp phải tình huống này, bệnh nhân sẽ được mổ lấy dụng cụ cũ, và kết hợp xương lại bằng dụng cụ mới, ghép xương

  Không lành hoặc chậm lành xương: Hiếm gặp trong trường hợp gãy thân xương đùi. Nếu sau 6 tháng mà trên phim Xquang chưa thấy dấu lành thì chẩn đoán là không lành xương. Việc này thường có đi kèm với người hút thuốc lá nhiều, dinh dưỡng kém, nhiễm trùng vết thương. Giải pháp khắc phục là mổ kết hợp xương lại và có ghép xương

  Lành lệch trục xương đùi: Thường ở dạng lành nhưng chân bị xoay trong, nếu không ảnh hưởng đến chức năng đi lại thì để nguyên không khắc phục gì. Nếu cần khắc phục thì sẽ được chỉnh trục xương và kết hợp xương lại.

LƯU Ý

Bệnh nhân khi gặp bác sĩ sẽ được thăm khám và sử dụng thuốc phù hợp nhằm tăng sức khỏe tổng quát, chỉnh huyết áp, kể cả đường huyết cho ổn định, và quan trọng nhất là điều chỉnh để không cảm thấy đau, cùng với bớt sưng nề

Sau mổ cũng sẽ được dùng thuốc để không cảm thấy đau, thuốc hỗ trợ lành xương, chống nhiễm trùng, chống sưng nề và đáp ứng các bài tập phù hợp để mau chóng đi lại được

Các biến chứng không phải việc thường gặp, nên bệnh nhân cần biết để chẳng may gặp phải thì biết trước là có cách khắc phục. Còn hầu như tiến trình điều trị sẽ thuận lợi, và bệnh nhân mau chóng trở lại công việc thường ngày sớm.

Ths. BS CK II Nguyễn Ngọc Thạch- Bệnh viện Chấn thương chỉnh hình TPHCM

Bs Nguyễn Ngọc Tú

Nguyễn Ngọc Ngạn

Dr Bone- Tối ưu hệ xương khớp người Việt